Yemen: Q.M Midoobe Oo Taageertay Qorshe Ay Xuutiyiintu Soo Bandhigeen.

0
226

Qaramada Midoobay ayaa soo dhaweeyey qorshe nabadeed oo ay soo bandhigeen fallaagada Xuutiyiinta Yemeneed ee Iran taageerto, kaas oo ah in ay joojinayaan weerarrada ay ku hayaan Sucuudiga.

Qoraal Xuutiyiintu baahiyeen ayaa lagu sheegay in ujeedada soo jeedintoodu tahay “fariin cad oo muujinaysa rabitaankooda ah in dagaalka la soo af-jaro”.

Qorshahan Xuutiyiintu wuxu soo baxay todobaad uun ka dib markii diyaaradaha aan duuliyaha lahayn iyo gantaalo lagu weeraray ceelasha saliidda Sucuudiga ee Abqiiq iyo Khurays.

Fallaagadaas ayaa sheegtay in ay iyagu weerarkaa qaadeen, laakiin Maraykanka iyo Sucuudiga ayaa labaduba Iran ku eedeeyey. Hase ahaateen Tehran way beenisay in ay ku lug lahayd weerarradaas.

Dagaalka sokeeye ee Yemen ka socda waxa ku dhintay 10,000 oo malaayiin qof oo kalena macaluul ayuu qarka u saaray, arintaas oo lagu tilmaamay duruuftii ugu xumayd ee dad samee ah eek u habsata.

Hadal laga sii daayey Telefishanka ayaa gudoomiyaha Golaha Sare ee Siyaasadda Xuutiyiinta, Mahdi Al-Mashat, waxa uu ku sheegay in ururku diyaar u yahay inuu joojiy dhamaan weerarada uu ku hayo Sucuudiga haidii boqortooyadu iyadna sidoo kale yeelayso.

“Xaq baanu u leenayay in aan ka noqono qorshahan hadii aanu wax jawaab ah heli weyno” ayuu yidhi, waxaanu ugu baaqay dhamaan dhinacyada reer Yemen in ay ka wada shaqeeyaan “dib u heshiisiin qaran dhamaystiran.”

Ergeyga Qaramada Midoobay u qaabilsan Yemen, Martin Griffiths, ayaa soo dhaweeyey hakinta weerarada waxaanu ku baaqay in xal siyaasadeed la gaadho.

“Ergeyga gaarka ahi waxa uu ku nuuxnuuxsanayaa muhiimadda ay leedahay in laga faa’iidayso fursadan oo hore loo falo waxyaabaha aan laga maarmayn ee lagu joojin karo colaadda, laba kaclaynta dagaalka iyo hadal tirada aan wax tarka lahayn” ayaa lagu yidhi warbixin ka soo baxday xafiiskiisiisa.

Maraykanku muxuu ka yidhi weerarkii ceelasha saliidda

Xoghayaha Arrimha Dibadda Maraykanka Mike Pompeo ayaa Iran ku eedeeyey weerarkii diyaaradaha aan duuliyaha lahayn loo adeegsaday ee Sabtidii lagu qaaday Warshadaha shidaalka ee Sucuudiga.

Waxa uu meesha ka saaray sheegashada Xuutiyiinta Yemen ee ah in ay weerar ku qaadeen labo warshadood oo ay maamusho Sharikadda Aramco ee Sucuudiga laga leeyahay.

Wasiirka tamarta ee Sacuudiga ayaa sheegay in duqaymahaasi ay hoos u dhigeen wax soo saarkii saliidda 5.7 milyan oo barmiil – oo ah kala bar shidaalkii ay boqortooyadu dhoofin jirtay.

Warfidiyeenada ayaa sheegaya in weerarkan uu saamayn weyn ku yeeshay qiimaha saliidda ee caalamka.

Muuqaal halka weerarku dhacay laga duubay ayaa muujinaya dab weyn oo ka kacay warshadda Abqaiq, oo ah goobta ugu weyn ee sharikadda Aramco ay shidaalka ku sifayso, halka diyaarad kale oo aan duuliye lahayn ay sidoo kale duqaysay warshadda Khurais.

Isbahaysiga uu Sucuudigu hoggaamiyo reer Galbeedkuna ay taageeraan ayaa gacan siiya xukuumadda Yemen, halka Iran-na ay taageerto fallaagada Xuutiyiinta.

Dhanka kale xeeldheereyaashu waxay baarayaan bal in weerarradaasi ay soo qaadday Iran iyo in ay soo qaadeen maleeshiyadka Shiicada ah ee gacan saarka la leh Iran ee ku sugan dalka Ciraaq – ayagoo adeegsanaya gantaalaha Kuruuska, sida uu ku warramay wargayska The Wall Street.

Xiisadda u dhexaysa Maraykanka iyo Iran ayaa cirka isku shareertay bilihii la soo dhaafay. Tan iyo markii madaxweynaha Maraykanka Donald Trump uu sannadkii hore ka baxay heshiiskii lagu xakamaynayey nuclear-ka Iran isla markaasna uu cunaqabatayn ku soo rogay.

Mike Pompeo oo bartiisa Twitter-ka qoraal soo dhigay ayaa sheegay in uusan hayn “wax caddayn ah” oo muujinaysa in weerarka laga soo qaaday dalka Yemen.

Waxa uu weerarka ku tilmaamay “mid aan horay loo arag oo lagu qaaday warshadaha ugu waaweyn caalamka ee Tamarta laga helo”.

Jawaabta Iran

Iran way beenisay eedaynta Maraykanka iyo Sucuudigu u jeediyeen ee ah in ay iyadu weerarradaa ku qaadday goobahaa shidaalka. Waxay sidoo kale ku hanjabtay in ay iska caabiyi doonto cidkasta oo ku daandaansata dambi aan caddayn loo hayn.

Sargaal sare oo ka tirsan ciidamada dalka Iran ayaa sheegay cid kasta oo dhulkeeda dagaal ku soo qaaddo iney diyaar u tahay iney burburiso.

Hadalka Iran ayaa ku soo beegmaya kaddib marki uu Mareykanka shaaca ka qaaday inuu ciidama caawiya Sacuudi Carabiya uu u soo dirayo Khaliijka.

“Aad u taxaddar oo hubso inaad wax khalad ah sameyn” ayuu yiri taliyaha guud ee ciidmada iaalada kacaanka Iran.

Iran waxay diidday eedaha ay Mareykanka iyo Sacuudi Carabiya u soo jeediyeen ee ku saabsanaa iney iyadu ka dambeysay weerarradi lagu soo qaaday xaruumaha saliidda ee dalka Sacuudiga.

Mas’uul sare oo ka tirsan boqortooyada sacuudiga wuxuu sheegay ‘Tallaabba kasta oo lagama maarmaan ah’ in la qaadayo marki uu soo idlaado baaritaanka weerarkaasi la xiriira.

Wasiirka arrimaha dibadda ee Sacuudi Carabiya Adel al-Jubeir faahfaahin intaa dheer kama bixin tallaabbada uu sheegay in la qaadayo, balse wuxuu sheegay baaritaanka marka soo gabagabeeyo xogta baaritaanka la shaacin doono.

Fallaagada Xuutiyiinta oo ay Iran taageerto, ayaa sheegtay mas’uuliyadda weerarki 14-ka September dhacay ee lagu qaaday xaruumaha saliidda Sacuudiga.

Xiisadda u dhaxeysa Mareykanka iyo Iran ayaa sii cakirantay wixi ka dambeeyey marki uu Madaxweynaha Mareykanka Donald Trump uu ka baxay heshiiski Niyuukilarka isla-markaana uu Iran ku soo rogay cunaqabateyno horleh.